23 kwietnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Cukrzyca.mp.pl
medycyna praktyczna dla pacjentów

Kwasica cukrzycowa (ketonowa)

Dr n. med. Barbara Katra
Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum UJ, Kraków

Definicja

Są to zaburzenia metaboliczne wynikające z dużego stężenia glukozy we krwi, które prowadzą do nadmiernej produkcji ciał ketonowych (substancji kwaśnych w organizmie). Kwasica cukrzycowa częściej występuje w przebiegu cukrzycy typu 1 niż 2, dotyczy więc zwykle młodych pacjentów. Przyczyną kwasicy jest niedobór insuliny powodujący znaczne zwiększenie stężenia glukozy we krwi, określane mianem hiperglikemii. Hiperglikemia z kolei prowadzi do licznych zaburzeń metabolicznych przebiegających z nadmierną produkcją ciał ketonowych i do znacznego odwodnienia organizmu. Chcąc obronić się przed dużymi stężeniami glukozy we krwi, organizm pobudza ośrodek pragnienia w mózgu i zwiększa oddawanie moczu, chcąc wypłukać się z glukozy. Jeśli jednak ilość oddawanego moczu jest większa niż ilość przyjmowanych przez pacjenta płynów, doprowadza to do odwodnienia organizmu. Kwasica cukrzycowa rozwija się w ciągu kilku godzin.

Objawy

  • Ból głowy
  • Nudności i wymioty
  • Zmęczenie
  • Osłabienie
  • Uczucie suchości w jamie ustnej
  • Oddawanie dużej ilości moczu
  • Oddawanie moczu w nocy
  • Pragnienie

Przyczyny

  • Świeżo wykryta, jeszcze nieleczona cukrzyca typu 1 – kwasica bardzo często występuje przy rozpoznaniu cukrzycy
  • Zaprzestanie przyjmowania insuliny przez pacjenta z już rozpoznaną cukrzycą typu 1
  • Niedrożność wkłucia podskórnego albo drenu w pompie insulinowej lub awaria pompy
  • Infekcja (zapalenie gardła, grypa, zakażenie dróg moczowych)
  • Ciąża u kobiet chorych na cukrzycę typu 1 nawet przy niezbyt dużych glikemiach może stymulować szybkie tworzenie ciał ketonowych
  • Nagłe ciężkie zachorowania: zawał serca, udar mózgu
  • Nadużywanie alkoholu

Nie każde zwiększenie stężenia glukozy we krwi prowadzi od razu do kwasicy cukrzycowej. Zwykle dodatkowe podanie dawki korekcyjnej insuliny powoduje powrót glikemii do prawidłowych wartości. Utrzymywanie się glikemii >250 mg/dl (14 mmo/l) przez kilka godzin może doprowadzić do rozwoju kwasicy cukrzycowej.

O zagrożeniu wystąpieniem kwasicy ketonowej świadczy pojawienie się ciał ketonowych w moczu albo we krwi. Obecność ciał ketonowych (tzw. aceton) można stwierdzić za pomocą pasków testowych (Ketodiastix) w warunkach domowych. Badanie takie można wykonać w próbce moczu o dowolnej porze dnia i nocy. Paski Ketodiastix można wykupić na receptę w aptece; każdy chory na cukrzycę powinien je mieć. Na rynku dostępne są także glukometry, za pomocą których oprócz oznaczania stężenia glukozy we krwi można oznaczać również stężenie ciał ketonowych we krwi. Niestety koszt pasków do oznaczania stężenia ciał ketonowych (nierefundowane) jest dość duży.

Zwykle przy glikemii we krwi >250 mg/dl (14 mmo/l) oprócz glukozy w moczu można już wykryć ciała ketonowe (czasem pojawiają się dopiero przy większych glikemiach); ich obecność świadczy o rozwijającej się kwasicy ketonowej. Stan taki jest wskazaniem do hospitalizacji. Zanim pacjent uzyska fachową pomoc lekarską, powinien pić wodę mineralną niegazowaną oraz podać dodatkową korekcyjną dawkę insuliny krótko działającej albo analogu szybko działającego. W szpitalu stosuje się nawodnienie dożylne (wlewy 0,9% roztworu NaCl) i dożylne podawanie insuliny (insulina w warunkach odwodnienia organizmu słabo się wchłania z tkanki podskórnej), a także dożylną suplementację potasu. Nieleczona kwasica ketonowa może doprowadzić do wystąpienia śpiączki cukrzycowej.

Czytaj więcej o badaniach biochemicznych »

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Diabetolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Diabetologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują